Φίδια, τι πρέπει να ξέρουμε για να μην τα φοβόμαστε

Εισαγωγή - τα είδη

Τα δηλητηριώδη φίδια στην Ελλάδα είναι 7 και από αυτά μόνο 5 μπορούν κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις να γίνουν επικίνδυνα για τον άνθρωπο.
Τα 5 αυτά είδη είναι οχιές, είναι σωληνόγλυφα και είναι οι εξής: η κερασφόρος οχιά (Vipera ammodytes), ο αστρίτης (Vipera berus), η Οθωμανική οχιά (Vipera xanthina), η οχιά των λιβαδιών (Vipera ursinii) και η οχιά της Μήλου (Macrovipera schweizeri).

Τα άλλα δυο είδη είναι ο σαπίτης (Malpolon insignitus fuscus) και το αγιόφιδο (Telescopus fallax). Το δηλητήριο των δύο αυτών ειδών αφενός είναι ήπιας τοξικότητας και αφετέρου, ο άνθρωπος δύσκολα μπορεί να δαγκωθεί από τα φίδια αυτά διότι τα ιοβόλα δόντια που διοχετεύουν το δηλητήριο βρίσκονται στο πίσω τμήμα του στόματος γι' αυτό και αυτά τα φίδια ονομάζονται οπισθόγλυφα.

Τα φίδια δεν βλέπουν όπως ο άνθρωπος αλλά διακρίνουν την υπεριώδη ακτινοβολία, μπορούν να διακρίνουν δηλαδή τη θερμότητα των θηλαστικών. Είναι τελείως κουφά αλλά “νιώθουν” τις κινήσεις στο χώρο λόγω της υπερευαισθησίας που έχουν στις δονήσεις. Αυτή είναι η αιτία που τα φίδια πρώτα αντιλαμβάνονται τις επερχόμενες σεισμικές δονήσεις. Εξίσου σημαντική είναι η πολύ δυνατή όσφρηση που τα χαρακτηρίζει και τα βοηθάει στην εντόπιση της λείας τους. 

Άμυνα ή επίθεση;

Τα δηλητηριώδη φίδια στην πλειονότητά τους δεν πρόκειται να κυνηγήσουν τον άνθρωπο για να σπαταλήσουν το πολύτιμο γι' αυτά δηλητήριό τους. Η λέξη επίθεση δεν συμπεριλαμβάνεται στη ζωή των φιδιών. Οι βασικές τους ανάγκες είναι διατροφή-θερμορύθμιση-ζευγάρωμα. Εάν το φίδι προκληθεί από τον άνθρωπο, ενδεχομένως θα δαγκώσει για να προστατεύσει τη ζωή του, να αμυνθεί και όχι να επιτεθεί με σκοπό να βλάψει τον άνθρωπο.Τα φίδια δεν επιτίθενται χωρίς να προκληθούν

Η διαδικασία δαγκώματος

Η διαδικασία του δαγκώματος είναι ταχύτατη στα δηλητηριώδη φίδια και διαρκεί μόνο 1/3 του δευτερολέπτου. Σε ένα τρίτο του δευτερολέπτου το φίδι εκτινάσσεται, δαγκώνει και αποτραβιέται πίσω για να διασφαλίσει ότι δεν κινδυνεύει. Συνήθως πριν το δάγκωμα το φίδι σχηματίζει ένα S με το σώμα του. Κατά την εκτίναξη για το δάγκωμα, τα σαγόνια μπορούν να ανοίξουν κατά 90°. Το δάγκωμα μπορεί να είναι στεγνό (να μην εγχύσει δηλητήριο δηλαδή). Εάν στο σημείο που δάγκωσε το φίδι υπάρχουν δυο μικρές οπές, αυτό σημαίνει πως ενδεχομένως άφησε δηλητήριο.

Πρώτες βοήθειες σε περίπτωση δαγκώματος

Οι οχιές δεν κυνηγούν τους ανθρώπους οπότε αρχικά δεν χρειάζεται να πανικοβληθούμε. Εάν πλησιάσουμε κι άλλο (λιγότερο από 60 εκ.) μπορεί η οχιά να κάνει κάποια εκτίναξη για να προσπαθήσει να δαγκώσει.

Εάν η εκτίναξη βρει το στόχο της (σας δαγκώσει) αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα θάνατο, πράγμα μάλιστα που είναι ασυνήθιστο στην Ελλάδαμιας και οι θάνατοι από οχιά είναι πάρα πολύ σπάνιοι.

Το δάγκωμα της οχιάς μπορεί να είναι στεγνό (να μην εγχύσει δηλητήριο δηλαδή). Εάν στο σημείο που δάγκωσε η οχιά υπάρχουν δυο μικρές οπές, αυτό σημαίνει πως ενδεχομένως άφησε δηλητήριο. Σε άλλη περίπτωση και εάν το φίδι δεν είναι οχιά, στο σημείο που έγινε το δάγκωμα θα φαίνεται το αποτύπωμα μιας σειράς δοντιών σε σχήμα ανάποδου "U". Μόνο το δάγκωμα από οχιά αφήνει 2 μικρές οπές και αυτό διότι οι οχιές εκχέουν το δηλητήριο μέσω 2 μακριών δοντιών. Οπότε να είστε ήσυχοι πως εάν το δάγκωμα αφήνει αποτύπωμα δοντιών σε σχήμα "U", σημαίνει πως πρόκειται για άλλο φίδι μη-δηλητηριώδες και όχι για οχιά. 

Από τη στιγμή του δαγκώματος το δηλητήριο κυκλοφορεί και αρχίζει ο πόνος ο οποίος είναι έντονος. Μέσα στις ακόλουθες 2 ώρες περίπου θα αρχίσει να πρήζεται το ευρύτερο σημείο που έγινε το δάγκωμα. Τα συνηθέστερα συμπτώματα που συνοδεύουν τον άνθρωπο που δαγκώθηκε από οχιά είναι: εμετός, ταχυκαρδία, κράμπες, λιποθυμία.

Κατόπιν εάν είναι αυτό δυνατό, θα ήταν καλό να μπορούσατε να πιάνατε με μια διχάλα κλαδιού το φίδι και να το βάλετε σε κάποιο σκεύος το οποίο κλείνει καλά. Εάν αυτό δεν είναι εφικτό, μπορείτε είτε με μια ψηφιακή φωτογραφική μηχανή είτε με το κινητό τηλέφωνο, να φωτογραφίσετε το φίδι. Αυτό θα βοηθήσει τους νοσηλευτές όταν μεταβείτε στο νοσοκομείο να αναγνωρίσουν το φίδι και να πράξουν αναλόγως. Να υπενθυμίσουμε και πάλι πως πολλά φίδια μπορεί να σας δαγκώσουν αλλά δεν είναι απαραίτητο ότι κινδυνεύετε, δεδομένου πως μόνο η οχιά είναι ιοβόλο (δηλητηριώδες) φίδι του οποίου το δάγκωμα (κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις) μπορεί να αποβεί μοιραίο.

Είναι καλό να ξαπλώσετε και να παραμείνετε ήρεμος όσο αυτό είναι δυνατό κρατώντας το μέλος που δαγκώθηκε χαμηλότερα από το ύψος της καρδιάς. Λίγο επάνω από το σημείο του δαγκώματος δέστε σφιχτά το μέλος ώστε να μειωθεί η κυκλοφορία του δηλητηρίου προς την καρδιά, αλλά μην υπερβάλλετε στο σφίξιμο. Αρκεί ένα ανεκτό σφίξιμο.

ΜΗΝ κάνετε κάποια τομή στο σημείο και ΜΗΝ βάλετε πάγο, θα χειροτερέψετε την πληγή στο σημείο εκείνο.

Ακολούθως τηλεφωνείστε σε κάποιο νοσοκομείο ή ιατρείο για βοήθεια αναφέροντας τι ακριβώς συνέβη και την ακριβή (εάν είναι δυνατόν τοποθεσία που βρίσκεστε).
Η κρισιμότητα της κατάστασης προσδιορίζεται και από μια σειρά άλλους παράγοντες που είναι:

Ποσότητα δηλητηρίου στον οργανισμό
σε κάθε δάγκωμα η ποσότητα δηλητηρίου που εγχέεται δεν είναι πάντα η ίδια και αυτό ποικίλει ανάλογα με τη διάθεση του φιδιού, με το πότε είχε ξανα-δαγκώσει και πόσο δηλητήριο είχε εγχυθεί




Σημείο δαγκώματος 
το σημείο δαγκώματος παίζει και αυτό ρόλο, καθότι όσο πιο κοντά στην καρδιά είναι τόσο πιο επικίνδυνο είναι

αντίδραση του ατόμου που δαγκώθηκε
εάν παραμείνουμε ψύχραιμοι και δεν κινούμαστε μειώνεται η ταχυκαρδία και το δηλητήριο απορροφάται πιο αργά από τον οργανισμό.

. Μπες στο Facebook κάνε Like!!

ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΛΕΥΚΑΔΑ

Χαρτής Λευκάδας - Lefkada Map